Donostian, 1998ko Azaroaren 25ean

      KULTURA ETA ARTEAREN IHARDUNALDIAK EUSKAL HERRIAREN BURUJABETZA ETA DEMOKRAZIAREN ALDE

      Agur t'erdi,

      "Kultura eta Artearen ihardunaldiak Euskal Herriaren burujabetza eta demokraziaren alde" sortu berri den ekimena aurkezteko asmotan zugana zuzentzen gara .

      Azken urte honetan gizarte mugimendu eta sindikatu ezberdinak dinamika berri eta itxaropentsua bultzatu dute. Guzti honek, Lizarra-Garaziko Hitzarmena , ETAren su etena eta burujabetza zein demokrazian sakontzearen bidean, aurrerapauso erabakiorrak gauzatzeko abagune egokia sortu du.

      Lizarra-Garaziko Hitzarmena abiapuntutzat izan duen une berri honetan, gizarte esparru sozial ezberdinek nazio eraikuntzarako adostu dituzten oinarrietan, euskal kultura agente partehartzaile izatearen garrantzia azpimarratu beharra dago. Orain artean, kultur arloan nahi beste txertatua egon ez den nazio eraikuntzaren aldeko lan dinamika bateratzaileak martxan jartzeko ordua iritsi da. Dinamika berri bati ekin behar diogu , arazoaren sustraira jo eta prozesu eraikitzailean paper aktibo edo eraginkorra eskuratu. Gatazkan txertaturik, kultura arloan intelektual mediatikoek egindako deialdi suntsitzaileak alboratu.

      Orainarteko ekarpen pertsonaletatik mugimendu kolektiboak heltzera igaro behar gara, hitzetatik konpromezura, giza eskubideekin batera, eskubide kolektiboak gauzatzeko aurrerapausoak emanaz, askatasunaren atera hurbildu. Bide propioa garatuko dituen helburuak finkatuz askatasuna, demokrazia eta bakearen bidean gure alea erein dezagun.

      Abiapuntu gisa idatzi den manifestuari buruzko ideia trukaketa eta eztabaidarako Durangoko Azokan ospatuko den ihardunaldian parte hartzera gonbidatzen zaituztegu

      Ihardunaldia:

      Tokia: Durangoko Museoa.San Agustin kalea, 16.
      Eguna: abenduak 6.
      Ordua: 10430tan.

      Gai ordena:

      • "Kultura eta Artearen ihardunaldiak Euskal Herriaren burujabetza eta demokraziaren alde" ekimenaren aurkezpena.

      • Lizarra-Garaziko Hitzarmenean partehartutako ordezkarien agerpena:
        • German Kortabarria (ELAko komunikazio burua)
        • Pernando Barrena (Mahai Nazionaleko kidea)
        • Juanjo Perez (Elkarriko taller Nazionaleko ordezkaria)

      • "Euskal Herriko gatazka elkarrizketaren bidez konpontzearen alde" Madrileko manifestuaren ordezkari bat

      • Aurkeztutako testu eta proposatutako egitasmoari hausnarketa eta zuzenketak.

      • Subiranotasunean oinarritutako pentsamenduen inguruko prozesu eratzailea antolatzeko urratsak.

      Prentsaurrekoa:

      Ordua: 13:30tan.
      Tokia: Durangoko Azokako prentsa aretoa.

      Abenduak seian elkar ikusiko garelakoan agurtzen gara besarkada batez

      AUTODETERMINAZIOAREN BIDEA URRATU, ARTEAREN ETA KULTURAREN BAITATIK

      1. Badira ehun urte, nazioarteko harremanen berrantolaketa sakon bat gertatu zela, Espainia eta Estatu Batuen arteko gerra, Puerto Rico eta Panamako gatazka eta, Kubako mambisen eta Filipinetako tagaloen errebindikazioen ondorioz. Kolonia hauen independentziak, identitate krisi sakon bat suposatu zuen, Estatu Espainolean pentsalari belaunaldi oso baten gain eragin zuena, eta baita gizarte oso batean belaunaldi askotan zehar. Maine hondoratzearekin, borboitar berrezarkuntzako bi partidu handiak - Canovas eta Sagastarena- behera etorri ziren.Quai D4Orsay-n sinatu zen suetenarekin, garai hartan beren askatasunaren alde borrokatu zuten herrien benetako arazoak ez ziren konpondu. Aitzitik, Espainiar koroak emaniko Konstituzio Autonomikoa (egun indarrean dugun 1978koaren oinarri juridikoa izan zena) ez zen gauza izan politikoki, gatazka haien oinarrian zeuden burujabetza eta askatasun nahiean oinarritutako bakea bideratzeko.

      2. Modu berean duela hogei urte, Francoren ondorengo trantsizioaren ondorioz gauzatu zen konstituzioak gurea bezalako herrien errebindikazio nazional historikoen autodeterminazio osorako bidea moztu egin zuen, eta egun gizarte sektore zabalen artean eskasegitzat jotzen den estatutuan oinarrituriko bidea ezarri zuen.

      3. Duela mende bat bezala, duela hogei urte bezala, Espainiaren edota Frantziaren arazoa berriro da nola egin aurre Euskal Herriak bezalaxe beren burujabetzan aurrera egin nahi duten herrien eskaerei, demokrazia, gizabanakoaren eskubideak eta eskubide kolektiboak sakonduz nor izateko beren bide propioak urratu nahi dituztelarik. Izan ere, orduan bezalaxe gaur, arazoa ez baitatza euskaldunongan ( katalanengan, gailegoengan, kanariarrengan, korsikarrengan edo Bretoiengan), baizik eta espainiar eta frantziar estatuek bere menpe dituzten herrientzako autodeterminazio-bideak irekitzeko duten gaitasun-ezean. Baina orduan bezalaxe gaur, eta kubatarrek eta filipinarrek egin zuten bezala, bide horiek irekiko badira indarrak bildu beharra dago, gure herriaren baitan ez ezik beren askatasunaren alde diharduten beste herrienetan ere.

      4. Egun bada urtebete baino gehiago euskal gizarte-mugimenduek eta sindikatuek ekin ziotela dinamika berri, itxaropentsu, bateratzaile eta anitz bati, Lizarra-Garaziko akordioa edota ETAren suetena bera erraztu dituena. Hegoaldean, dinamika horrek agerian uzten ditu, ez bakarrik diktaduratik sortutako marko konstituzionalaren mugak, baizik eta Estatutuaren akidura ere, euskal gizartearen parte handi batek galdatzen dituen burujabetza eta demokraziarako bide egokia izateko den bezainbatean. Iparraldean, argi azaltzen du burujabetasun maila handiagoen beharra, departamentu propio baten errebindikazioaren bitartez eta Hego Euskal Herriarekin artikulazio mekanismoen beharraren bitartez. Dinamika berri hori inflexio-puntu bat baita geure bide propioaren bilaketan, eta gune historikoa euskal nazio eta gizarte eraikuntzaren prozesuan. Fase berri bat hasi da euskal prozesu eratzailean. Arazoa ez da jadanik "euskal gizartearen baitako bortizkeriarena", ezari-ezarian, jadanik mende bat baino gehiago igaro da , espainiar zein frantses Estatuek bere identitate propioa, esklusiboa eta baztertzailea auzitan jartzeko orduan duten arazoa agerian geratu dena..

        Prozesu berri honi esker "biharamunean" gaude jada, bake-proposamenetatik eta gatazkaren alderdirik gordinenetatik haraindi baikabiltza: dinamika horrek arazoaren sustraira jotzen du, egungo marko juridiko-politikoaren gutxiegitasuna nabarmenduz, eta gure herri osoarentzat burujabetza maila handiagoa eta erabakimen osoa planteatuz. Horregatik hemen jokoan dagoena ez da soilik gatazka baten irtenbidea bilatzeko aukera, baizik eta aspaldiko eskasia demokratiko sakon bati akabera ematekoa. Halaber, prozesu horri esker, gaindituak geratu dira jada gatazkan enkistaturik edota nagusi den status quo-an babesturik egindako deialdi "intelektual" haiek. Bakea eta askatasunari begira egindako diskurtso berri baten beharrean gaude. Zientzia eta artearen ikuspuntutik, euskal prozesu eratzailearen fase berri honetarako, geure bide propioa bilatu beharra azpimarratuko dituen diskurtsoa.

      5. Une honetan, pentsamenduaren eta kulturaren mundutik, unibertsitatetik eta artearen baitatik, zer hausnarketa egin dezakegu testuinguru berri eta itxaropentsu honetan?, zein izango da gure ekarpena egungo 98 honetarako Euskal Herritik?, zer proposa geniezaioke euskal gizartearentzat erabakitze-marko berri baten eske diharduen gizarte-mugimendu zabal eta anitz horri?. Beraz, Lizarra-Garaziko arima Kultur arlora nola hedatu?.

        Demokrazia sendotu eta orainari eta etorkizunari buruzko gure partehartzea handitzeko bizitzen ari garen bezalako une erabakigarri honetan, badirudi lanbidetzat hausnarketa, hezkuntza, ikerketa, edo sorkuntza dugunok ez aurrera ez atzera gaudela, erabat apatiko. Gizarteak estimu handikotzat duen postuan laketurik, harriturik edo zain geratu bide gara gainditu egin gaituen dinamika horren aurrean, eta bitartean, betiko intelektual mediatikoak hor ari zaizkigu betiko leloa errepikatzen, beste ezertarako ezgauza. Alabaina, berehala parte hartu beharra dagoela dirudi. Kontua litzateke beraz, dinamika horrek egindako enbidoari eustea "kulturaren" eta "pentsamenduaren" mundutik elkartzeko, ideiak trukatzeko eta eztabaida bideratzeko guneak sortuz, pentsamendu eta estetika propio batzuk itxuratzeko ahaleginean geure onenak ematen saiatuz.

      6. Lan horri ekiteko balegoke eztabaida eta hausnarketa jardunaldi bat antolatzea, non kultura, artea eta unibertsitatearen arloetatik burujabetza eta euskal demokrazia sendotzea eskatzen duen prozesu horri buruz ekarpenak egiten has bailiteke, ahalik eta ekarpen zabalen, desberdin eta anizkunenak. Horretarako, proposatzen dena da "Kultura eta Artearen jardunaldia Euskal Herriaren burujabetzaren eta demokraziaren alde", Oqatiko Unibertsitatean burutuko litzatekena, datorren urtearen bukaera aldera. Durangoko Azokarekin batera, abenduaren 6an egingo dugun bileran antolaketak eta prestakizunak zehazten hasiko ginatekelarik. Asmoa litzateke banakoen atxekimenduak eta kulturaren arlo desberdinetako partehartzea jasotzea, arloka landu eta gero bateratuz. Interesgarri litzateke, halaber, Lizarrako akordioaren sorburuan egon den plataforman izandako eztabaidak eta etorkizunari buruzko hausnarketak zuzenean ezagutzea. Gainera, beren herrietako burujabetza prozesuetan diharduten ikertzaile edo artista irlandarrak edota quebectarrak gonbida litezke, eta baita herrien demokrazia eta bakearen alde nazioartean nabarmendu den batenbat ere (A. Pirez Esquivel eta/edo Rigoberta Menchz). Kalerako emaitza gisa plazara daitezke, aterako diren bestelako proposamen eta ekimenen artean, manifestu bat eta arlo bakoitzetik izandako ekarriak, banakoenak, kolektiboak, eta bateratzetik sorturikoak. Helburua litzateke ikertzaile, artista eta, oro har, kultur munduko jendeen arteko elkartrukerako sareak eratzea eta sendotzea, gure eginbidearekin euskal prozesu eratzailea edukiz betetzen, eta euskal burujabetza eta demokrazia funtsatzen lagun dezagun.

      Aurkibidea home